Interakcje produktów leczniczych pochodzenia ro¶linnego
Stosowanie leków pochodzenia ro¶linnego
Bariery:
- Przekonanie o braku skuteczno¶ci leków pochodzenia ro¶linnego
- Mylenie pojêæ (np. zio³olecznictwo = homeopatia)
- Brak wiedzy teoretycznej
Wybór chorego:
- Decyzja podjêta bez konsultacji z lekarzem (ok. 70%)
- Zachêta ze strony rodziny lub przyjació³
- Choroby przewlek³e
- ¦wiadomo¶æ o niewielkiej skuteczno¶ci dotychczas stosowanej terapii
konwencjonalnej
Najczê¶ciej stosowane w Europie leki pochodzenia ro¶linnego
| PRODUCT |
US$ MILLION |
PRODUCT |
US$ MILLION |
| Gingko |
600 |
Butchers Broom |
120 |
| Valerian |
300 |
Evening Primrose |
110 |
| Horse Chestnut |
250 |
Pygeum |
105 |
| Saw Palmetto |
230 |
Melilot |
100 |
| Bitter Orange Extract |
220 |
Grape Seed |
90 |
| Garlic |
200 |
Milk Thistle |
80 |
| Hawthorn |
140 |
Melissa |
65 |
| Ginseng |
140 |
Nettle |
60 |
| Psyllium |
125 |
Bilberry |
60 |
| Echinacea |
120 |
Chamomile |
45 |
| TOTAL |
3,160 |
Source: M.K. Eaves 2000 |
Interakcje - czynniki ryzyka
- Schorzenia uk³adu kr±¿enia
- Leki o niskim wspó³czynniku terapeutycznym
- Glikozydy nasercowe
- Leki przeciwkrzepliwe (warfarin)
- Podesz³y wiek
- przewlek³e stosowanie leków
- Leki immunosupresyjne (cyklosporyna)
- Cukrzyca
- Depresja
- AIDS (Inhibitory proteazy)
Interakcje
Zmniejszenie dostêpno¶ci biologicznej
- ↓ Wch³anianie (substancje zawieraj±ce ¶luzy,
b³onnik, ↑ p-glikoproteina)
- ↓ Metabolizm (↑ CYP 450)
- ↑ Eliminacja (leki moczopêdne, przeczyszczaj±ce)
Potêgowanie dostêpno¶ci biologicznej
- ↑
Wch³anianie (Zingiber officinale)
- ↓ Metabolizm (↓ CYP – naringenina)
- ↓ Eliminacja (lukrecja)
Hypericum perforatum
Dziurawiec zwyczajjny
|
|
Wskazania : depresja (³agodna/umiarkowana)
Mechanizm: hyperycyna, hyperforyna hamowanie pobierania NA, DA, 5-HT
Dzia³ania niepo¿±dane: fototoksyczno¶æ, prze³omy
nadci¶nieniowe?
Skuteczno¶æ: udowodniona w kontrolowanych badaniach
klinicznych
Hypericum perforatum –Interakcje (1)
- Powinowactwo hiperforyny do PXR (aktywowanego równie¿ przez szereg
endogennych i egzogennych zwi±zków chemicznych: steroidów, antybiotyków i kwasów
¿ó³ciowych) w jelitach i w±trobie. PXR reguluje
ekspresjê CYP3A in vivo.
PXR reguluje równie¿ ekspresjê wielu genów decyduj±cych o metabolizmie,
utlenianiu, sprzêganiu i transporcie ksenobiotyków.
- Teofilina –stê¿enie w surowicy krwi ↓ (CYP1A2), konieczno¶æ zwiêkszenia
dawki z 600 na 1600 mg/dobê aby utrzymaæ stê¿enie 9.2 μg/ml; po odstawieniu
stê¿enie osi±ga 19.6 μg/ml
- Digoksyna – AUC ↓ (po 10 dniach zmniejszone o 25%), zmniejszenie absorpcji?
(indukcja glikoproteiny P)
- Warfaryna - AUC ↓, INR ↓
- Cyklosporyna-stê¿enie w surowicy krwi ↓ (CYP3A4) (te¿ jest substratem dla
glikoproteiny P)
Hypericum perforatum –Interakcje (2)
Zespó³ serotoninowy” po stosowaniu innych leków przeciwdepresyjnych
(hamowanie pobierania zwrotnego 5HT, DA, NA; stany psychotyczne, biegunka, bóle
g³owy, bóle miê¶niowe)
- Trazodon
- Sertralina
- Nefazodon
- Fluoksetyna
- Paroksetyna - senno¶æ, zaburzenia równowagi
Hypericum perforatum –Interakcje (3)
Krwawienia miêdzymiesi±czkowe u kobiet stosuj±cych estrogeny, i doustne leki
antykoncepcyjne (obni¿enie stê¿enia etylenoestradiolu; indukcja CYP3A4)
Obni¿enie ci¶nienia têtniczego (nawet do 60/20 mm Hg) po stosowaniu:
- Fentanylu
- Propofolu
- d-Tubokuraryny
- Sukcynylocholiny
Hypericum perforatum –Interakcje (4)
Niebezpieczeñstwo ³±cznego stosowania z inhibitorami proteaz (hamowanie
CYP3A4)
- Indinaviru
- Amprenaviru
- Nefilnaviru
- Saquinaviru
oraz z inhibitorami odwrotnej transkryptazy:
- Delavirdiny
- Efiravenzu
- Nevirapiny
Hypericum perforatum –Interakcje (5)
- Midazolam – stê¿enie w surowicy ↓ (CYP3A4)
- Valeriana officinalis - delirium
- Loperamid - delirium
Ginkgo biloba
Mi³orz±b japoñski
|
|
Wp³yw na aktywno¶æ CYP 450
- Ginkgolidy (laktony terpenowe) – brak wp³ywu
- Aglikony flawonolowe (apigenina, myricetyna, kempferol)
Interakcje (1)
Potêgowanie przeciwkrzepliwego dzia³ania
- pochodnych kumaryny (warfaryna - krwotoki
wewn±trzmózgowe)
- NLPZ (aspiryny)
- Heparyny
- Tiklopidyny
- Paracetamolu oraz
- Ergotaminy/kofeiny – krwiaki nadoponowe
Interakcje (2)
- Trazodon (¶pi±czka po 3 dniach stosowania!)
Mechanizm:
- powinowactwo substancji czynnych Ginkgo biloba do receptorów
GABA-A i GABA-B
- Dzia³anie GABA-ergiczne metabolitu trazodonu:
1-(m-chlorophenylo) piperazyny
Thea sinensis
Coffea arabica
Cola nitida
Paulinia guarana
Ilex paraguariensis
|
|
Interakcje (1)
- Zmniejszenie wch³aniania ¿elaza z przewodu pokarmowego
50-750 ml herbaty/dobê (≈ 250 ml) prowadzi do
zwiêkszenia czêstotliwo¶ci wystêpowania anemii mikrocytarnej
- Hamowanie przeciwkrzepliwego dzia³ania warfaryny (du¿a zawarto¶æ
witaminy K)
- Hamowanie hemodynamicznych efektów dzia³ania adenozyny
Interakcje (2)
- Efedryna + (teofilina/kofeina) –
zmniejszenie masy cia³a, hipertermia, bezsenno¶æ, dr¿enia miê¶niowe,
pobudzenie o¶rodkowe, czêstoskurcz, zawroty g³owy
- Inhibitory MAO - nadci¶nienie têtnicze
- Klozapina – zwiêkszenie stê¿enia klozapiny w surowicy
krwi (konkurencja o CYP1A2)
- Fenytoina nasila metabolizm i eliminacjê kofeiny
Interakcje (3)
Hamowanie metabolizmu
- Kofeiny (CYP1A2)
- Chinolonów (kwas pipemidowy, norfloksacyna,
ciprofloksacyna)
- Doustnych ¶rodków antykoncepcyjnych
- Cimetydyny
- Werapamilu
- Disulfiramu
- Flukonazolu
- Meksyletyny
Interakcje (4)
- Pentobarbital – antagonizm
- Diazepam (zmniejszenie stê¿enia o 22%)
Podobnie zmniejszenie stê¿enia:
- Klonazepamu
- Triazolamu
- Zopiklonu
-
- Stê¿enie soli litu w surowicy ↓ (a po odstawieniu u¿ywek gwa³townie
wzrasta)
Theobroma Cacao
Kakaowiec w³a¶ciwy
|
|
- Aspiryna i inne leki hamuj±ce agregacjê p³ytek krwi
Mechanizm:
- Zwiêkszenie ekspresji glikoprotein IIb-IIIa po 6
godzinach od spo¿ycia
- Epikatechiny i oligomeryczne procyjanidyny
- Teobromina – (antagonizm – receptory adenozynowe)
Allium sativum
Czosnek pospolity
|
|
Wskazania: hipercholesterolemia, mia¿d¿yca, nadci¶nienie têtnicze.
Mechanizm: dz. antyagregacyjne (synteza TXA↓, COX ↓, lipooksygenaza ↓,
fosfolipaza ↓, antyoksydacyjne, hipotensyjne, przeciwnowotworowe,
immunomodulacyjne (IL-2↑, uwalnianie interferonu ↑), przeciwbakteryjne.
Dzia³ania niepo¿±dane: zaburzenia ¿o³±dkowo-jelitowe, hamowanie krzepniêcia,
reakcje alergiczne
Skuteczno¶æ: udowodniona w kontrolowanych badaniach klinicznych
Interakcje
- Zwiêkszenie ryzyka krwawienia: NLPZ
(indometacyna, aspiryna, dipyridamol, warfaryna)
- Agregacja p³ytek ↓
- INR ↑
- Tworzenie TXA ↓
- Hipoprotrombinemia ↑
- Spontaniczne krwiaki nadoponowe
- Leki hipolipemizuj±ce – potêgowanie dzia³ania
(chlorpropamid, insulina)
- Saquinavir (inhibitor proteazy) stê¿enie ↓
Glycyrrhiza glabra
Lukrecja g³adka
|
|
- Doustne ¶rodki antykoncepcyjne (antagonizm po stosowaniu du¿ych dawek
lukrecji)
- Antagonizm kwasu glicyryzynowego z receptorem estrogenowym (wysokie
stê¿enia) i pobudzenie (niskie stê¿enia)
- Izoflawony obecne w lukrecji maj± dzia³anie estrogenne
- Interakcja estrogenów z receptorem mineralokortykoidowym lub hamowanie
aktywno¶ci
dehydrogenazy 11ß-hydroksysteroidowej=zwiêkszenie wra¿liwo¶ci na dzia³anie
kwasu glicyryzynowego
Cuzzolin i wsp. Safety implications…
Eur J Clin Pharmacol. 2006; 62:37
- G. glabra- lukrecja (kwas glicyryzynowy )
- Nadci¶nienie
- Obrzêki
- Hipokaliemia
- Rabdomyoliza
- Hamowanie osi renina-angiotensyna –aldosteron przez kwas glicyretynowy-
czynny metabolit
- D³ugotrwale (kilka tygodni!).
Coxeter i wsp. Herb-Drug Interactions…
Curr Med. Chem. 2004; 11:1513
- Hamowanie aktywno¶ci p³ytek krwi (in vivo i in vitro)=przed³u¿enie
czasu krwawienia?
- Hamowanie aktywno¶ci cyklooksygenazy i lipooksygenazy
- Arylokumarynowy zwi±zek (GU-7) izolowany z G. glabra hamuje
agregacjê p³ytek (zwiêkszenie stê¿enia cAMP w p³ytkach)
Inne efekty
- Mo¿liwo¶æ interakcji z lekami metabolizowanymi przez CYP3A2, CYP2B,
CYP1A2, CYP2A1
- Hamowanie niepo¿±danych objawów z przewodu pokarmowego po doustnym
podawaniu, NLPZ, antybiotyków i nitrofurantoiny (dzia³anie przeciwzapalne :
hamowanie degradacji cytoprotekcyjnych prostaglandyn oraz dzia³anie
kortizolu)
- Hamowanie aktywno¶ci dehydrogenazy 11ßhydroksysteroidowej prowadzi do
kumulacji kortizolu=odpowied¼ mineralokortykoidowa
- Leki moczopêdne (tiazydy, diuretyki pêtlowe) potêguj± mo¿liwo¶æ
wyst±pienia hipokaliemii
- Zwiêkszenie wra¿liwo¶ci na glikozydy nasercowe wynikaj±ce z obni¿enia
stê¿enia potasu w surowicy
Zabiegi operacyjne - odstawienie leczenia
Czosnek
(krwawienia) |
Przynajmniej 7 dni |
Mi³orz±b
(krwawienia) |
Przynajmniej 36 godzin |
¯eñ-szeñ
(hipoglikemia, krwawienia) |
Przynajmniej 7 dni |
Dziurawiec
(hamowanie dzia³ania wielu leków: przeciwkrzepliwych,
cyklosporyny i in.) |
Przynajmniej 5 dni |
Koz³ek lekarski
(przed³u¿enie narkozy, objawy abstynencji) |
Gwa³towne odstawienie przeciwwskazane, przy objawach abstynencji -
benzodiazepiny |
Morinda citrifolia (Noni)
Dotychczas opisano 6 pojedynczych przypadków hepatotoksycznego dzia³ania
Morinda citrifolia (2005-2007) (Stadlbauer i wsp. Am J Gastroenterol
2008103:2406)
Stosowane dawki soku: od 2 x 20 ml/dobê do 2 l./dobê, przez 1 -4 tygodni.
Objawy: bóle w nadbrzuszu, nudno¶ci, wymioty, anoreksja, biegunka
Badania laboratoryjne wykaza³y podwy¿szenie miana transaminaz.
W jednym przypadku konieczna by³a transplantacja w±troby!
Mechanizm: antrachinony o dzia³aniu hepatotoksycznym obecne w owocach
Morinda
citrifolia