Interakcje leków ziołowych - przegląd.

Podobnie do interakcji leków syntetycznych, interakcje lęków ziołowych z preparatami syntetycznymi mogą przebiegać w drodze interakcji farmakodynamicznych lub farmakokinetycznych. Farmakodynamiczne interakcje mogą nastąpić podczas gdy lek ziołowy i lek syntetyczny wykazują te same lub przeciwne działania farmakologiczne lub działania niepożądane. Tego typu interakcje łatwo przewidzieć na podstawie znajomości farmakologii leków wchodzących w reakcje. Trudniejsze do przewidzenia są interakcje farmakokinetyczne, które mogą wystąpić kiedy lek ziołowy wykazuje wpływ na wchłanianie, dystrybucje ,metabolizm lub wydalanie leku syntetycznego, co nie jest łatwe do przewidzenia. Aczkolwiek interakcje farmakokinetyczne zostały bardziej poznane w badaniach in vitro i in vivo, które wykazały m.in. ,że zmienione stężenia leków przez jednoczesne podanie preparatów ziołowych może być związane z indukcją lub inhibicją enzymów metabolizujących leki zlokalizowanych w wątrobie i jelitach a w szczególności enzymów cytochromu P450 i/lub transporterów leków takich jak P-glikoproteina. Poniżej zamieszczamy wybrane przykłady interakcji leków ziołowych.

Hyperici herba – Ziele dziurawca

Suchy ekstrakt z dziurawca indukuje aktywność izoenzymów CYP3A4, CYP2C9, CYP2C19 i p-glikoproteine. Ze względu na zmniejszenie stężenia leków w osoczu przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie:

• cyklosporyny - indukcja CYP3A4 i p-glikoproteiny
• takrolimusa (do użytku wewnętrznego) - indukcja CYP3A4 i p-glikoproteiny
• amprenawiru, indinawiru i innych inhibitorów proteazy - indukcja CYP3A4
• irotekanu - indukcja CYP3A4 i p-glikoproteiny
• warfaryny – prawdopodobnie indukcja CYP3A4 i CYP2C9

Ponadto do zmniejszenia stężenia w osoczu może dochodzić w przypadku innych leków na których metabolizm mają wpływ izoenzymy CYP3A4, CYP2C9, CYP2C19 lub P-glikoproteina np.

• amitryptylina – głównie indukcja CYP2D6 , w mniejszym stopniu prawdopodobnie również CYP3A4 i p-glikoproteina.
• feksofenadyna - indukcja p-glikoproteiny
• benzodiazepiny(alprazolam, midazolam,) – indukcja CYP3A4
• metadon – indukcja CYP3A4
• symwastatyna – prawdopodobie indukcja CYP3A4 lub p-glikoproteiny
• digoksyna – indukcja p-glikoproteiny
• iwabradyna – indukcja CYP3A4
• blokery kanałów wapniowych (nifedypina, werapamil) – indukcja CYP3A4
• doustne leki antykoncepcyjne – indukcja CYP3A4 - może prowadzić do wystąpienia krwawień międzymiesiączkowych i obniżenia skuteczności zapobiegania ciąży. Kobiety przyjmujące doustną antykoncepcje powinny stosować dodatkowe środki zabezpieczające przed niechcianą ciążą.

Ginkgo biloba - Miłorząb japoński

Obserwowano pojedyncze przypadki krwawień podczas stosowania miłorzębu japońskiego z:

• tradycyjnymi lekami przeciwpłytkowymi (aspirina, klopidogrel, tiklopidyna),
• lekami przeciwkrzepliwymi (warfaryna)
• niektórymi lekami z grupy NLPZ (ibuprofen, rofekoksyb).

Interakcje z inhibitorami pompy protonowej - Miłorząb japoński może przyśpieszać metabolizm omeprazolu przez indukcje CYP2C19 co w następstwie prowadzi do zmniejszenia stężenia leku. Wydaje się bardzo prawdopodobne iż to samo dotyczy innych inhibitorów pompy protonowej.

Interakcje z blokerami kanałów wapniowych - badania eksperymentalne wykazały, iż miłorząb japoński może zwiększać stężenie diltiazemu i nifendypiny.

W literaturze są również opisane pojedyncze przypadki śpiączki przy łącznym stosowaniu trazodonu oraz priapizmu u pacjentów przyjmujących risperidon.

Aloe (aloes), Frangulae cortex (korzeń kruszyny), Rhamni purshianae cortex (kora szakłaku amerykańskiego), Rhei radix (korzeń rzewienia) , Sennae folium (liść senesu), Sennae fructus (owoc senesu)

Hipokaliemia (w wyniku długotrwałego nadużywania środka przeczyszczającego) wzmacnia działanie glikozydów nasercowych oraz interakcje z lekami przeciwarytmicznymi: z lekami indukującymi przywracanie rytmu zatokowego (np. quinidyna), z lekami indukującymi wydłużenie odcinka QT. Jednoczesne stosowanie z innymi produktami leczniczymi indukującymi hipokaliemię (np. diuretykami, adrenokortykosteroidami, korzeniem lukrecji) może wzmocnić zachwianie równowagi elektrolitowej.

Salicis cortex - kora wierzby

Kora wierzby może nasilać działanie środków przeciwzakrzepowych takich jak heparyna oraz pochodne kumaryny.

Lini semen – nasienie lnu

Wchłanianie jelitowej jednocześnie stosowanych leków może być opóźnione przez pęczniejące leki przeczyszczające takie jak nasienie lnu.
Z tego powodu nasienia lnu nie powinno się podawać na ½ -1 h przed lub po przyjęciu innych produktów leczniczych. Aby zmniejszyć ryzyko niedrożności jelit nasienie lnu powinno być stosowane wyłącznie pod nadzorem medycznym z produktami leczniczymi hamującymi perystaltykę jelit takimi jak opioidy, loperamid.

Plantaginis ovatae semen – nasienie babki jajowatej
Plantaginis ovatae seminis tegumentum - łuski nasion babki jajowatej
Psyllii semen – nasienie babki płesznik

Wchłanianie jelitowej jednocześnie stosowanych leków takich jak minerały, witaminy (B₁₂), glikozydy nasercowe, pochodne kumaryn, karbamazepiny i litu może być opóźnione. Z tego powodu nasienia lnu nie powinno się podawać na ½ -1 h przed lub po przyjęciu innych produktów leczniczych. Jeżeli lek jest przyjmowany jednocześnie z posiłkiem przez osobę chorą na cukrzyce stosującą insulinę, może być konieczne zmniejszenie dawki insuliny.
Stosowanie leku jednocześnie z hormonami tarczycy wymaga nadzoru medycznego ponieważ dawki hormonów tarczycy mogą wymagać dopasowania.
Aby zmniejszyć ryzyko niedrożności jelit lek powinno się stosować wyłącznie pod nadzorem medycznym z produktami leczniczymi hamującymi perystaltykę jelit takimi jak opioidy, loperamid.

Allium sativum - Czosnek.

Najbardziej poważna jest interakcja czosnku z sakwinawir (inhibitor proteaz). W wyniku tej interakcji dochodzi do zmniejszenia stężenia saquinawiru w osoczu (prawdopodobnie na skutek przyśpieszenia metabolizmu jelitowego) oraz utraty odpowiedzi wirusologicznej i wystąpienia oporności na jeden lub więcej leków stosowanych w leczeniu przeciwretrowirusowym.

Na podstawie badań eksperymentalnych lub pojedynczych raportów notowano również interakcje:

Czosnek + lisinopril - może wzmacniać działanie przeciwnadciśnieniowe

Czosnek + warfaryna lub NLPZ - może dojść do wystąpienia krwawień.

Zabiegi operacyjne

Również w przypadku planowanych zabiegów operacyjnych warto mieć na uwadze interakcje leków roślinych i pamiętać o odstawieniu na czas przyjmowanego leku patrz tabela 1.

Stosowanie leków ziołowych jest w opinii większości pacjentów a i często specjalistów opieki zdrowotnej uznawane za całkowicie bezpieczne, pozbawione działań niepożądanych i ewentualnych interakcji. Mam nadzieje ,że po powyższy artykuł rzuca inne światło na jednoczesne stosowanie leków syntetycznych z lekami roślinnymi i pokazuje niektóre nie które ich następstwa.

Źródła:
1. DESK REFERENCE OF CLINICAL PHARMACOLOGY. Wydanie drugie. Herb–Drug Interactions.
2. Community herbal monograph on Allium sativum, Plantaginis ovatae semen, Plantaginis ovatae seminis tegumentum, Psyllii semen, Lini semen, Salicis cortex , Aloe, Frangulae cortex, Rhamni purshianae cortex , Rhei radix , Sennae folium , Sennae fructus, Hyperici herba.
3. Safety of herbal medicinal products, Lipiec 2002
http://www.mhra.gov.uk/home/idcplg?IdcService=GET_FILE&dDocName=con009293&RevisionSelectionMethod=Latest
4. Stockley’s Herbal Medicines Interactions Pharmaceutical Press 2009
5. Ulotka leku Salicortex.
6. "Interakcje produktów leczniczych pochodzenia roślinnego" Konferencja "Lek bezpieczny" 2009-09-02 http://www.urpl.gov.pl/lek_bezpieczny/2009_09_lek_bezpieczny.asp