Srebro – zastosowanie w medycynie i jako suplementu diety

Srebro jest cząsteczką metaliczną. W życiu codziennym spotykamy się z nim w różnych miejscach. Posiada też liczne zastosowania. Używa się go np. do wyrobu biżuterii, srebra stołowego, elementów elektronicznych a także obróbki zdjęć czy dezynfekcji wody. Zazwyczaj w niewielkich ilościach jesteśmy poddani działaniu srebra poprzez powietrze, picie wody, spożywanie żywności oraz wykonując niektóre aktywności związane z pracą lub z hobby.

Srebro od dawna miało i ma nadal zastosowanie w medycynie. Co prawda wiele leków zawierających srebro nie jest już dziś stosowanych, jednakże nadal istnieje kilka preparatów leczniczych zawierających tę cząsteczkę, najczęściej w postaci soli srebrowej. Kilka leków na receptę jest nadal dostępnych na rynku polskim oraz w innych krajach UE. Są to np.:

• Argentum nitricum – azotan srebrowy, który wchodzi w skład wielu maści odkażających i ściągających stosowanych na ziarninujące rany. W postaci pałeczek jest też stosowany do przyżegania. Roztwory 0,5%-1% są stosowane jako krople do oczu oraz do odkażania błon śluzowych i ran. Może być stosowany w zapobieganiu schorzeń oczu takich jak zapalenie spojówek u noworodków (np. Mova Nitrat Pipette – Teva Pharmaceuticals Polska)
• Silver sulfadiazine – sól srebrowa sulfadiazyny (Dermazin – Lek Pharmaceuticals) oraz Silver sulfatiazole – sól srebrowa sulfatiazolu (Argosulfan – Jelfa ), preparaty te są stosowane miejscowo w oparzeniach, owrzodzeniach i odleżynach.

Produkty lecznicze zawierające sole srebra wykazują także działania niepożądane. Niekiedy może wystąpić podrażnienie w miejscu podania, a w przypadku maści zawierających sól srebrową sulfadiazyny lub sulfatiazolu podczas długotrwałego stosowania mogą wystąpić również podobne objawy jak podczas ogólnego stosowania sulfonamidów.

Od wielu lat coraz częściej słyszy się jednak o innym niż w.w. zastosowaniu srebra w postaci tzw. srebra koloidalnego, dopuszczonego do obrotu jako suplement diety. W momencie kiedy takie preparaty promuje się i stosuje zgodnie z ich przeznaczeniem tzn. jako suplement diety uzupełniający dietę w śladowy pierwiastek srebra, to zagrożenie dotyczące używania takiego preparatu może wydawać się znikome. Sytuacja staje się jednak poważna wówczas gdy ze wszystkich stron pojawiają się informacje o niezwykłej, wręcz cudownej sile działania leczniczego srebra koloidalnego.

Produkty srebra koloidalnego składają się niewielkich cząsteczek srebra zawieszonych w płynnym podłożu. Produkty te są zazwyczaj stosowane doustnie. Inne formy srebra koloidalnego mogą występować w postaci spray’u, którym aplikuje się substancje bezpośrednio na skórę lub nawet w postaci przeznaczonej do podawania dożylnego.

Uwaga:
Produkty srebra koloidalnego są często promowane i stosowane jako suplementy diety do różnych celów leczniczych, mimo, że nie ma dowodów naukowych potwierdzających ich skuteczność i bezpieczeństwo stosowania.

Srebro koloidalne - marketingowe wskazania

Produkty srebra koloidalnego są często rejestrowane jako suplementy diety z różnymi nieudowodnionymi wskazaniami leczniczymi. Materiały reklamowe mogą zawierać informacje mówiące o tym, że produkt wpływa korzystnie na układ immunologiczny, likwiduje choroby wywołane przez bakterie, wirusy i grzyby, służy jako alternatywa dla dostępnych na receptę antybiotyków lub leczy schorzenia takie jak m.in. nowotwory, AIDS, cukrzyca, gruźlica, kiła, płonica, półpasiec, opryszczka, zapalenie płuc.

Srebro koloidalne a dowody naukowe

Z przeglądu literatury naukowej dot. srebra koloidalnego wynika jednak, że:

• nie jest znana funkcja srebra w organizmie,
• srebro nie jest niezbędnym minerałem do życia, wymagającym suplementacji a stwierdzenie, że srebro leczy wiele różnorodnych chorób, nie jest prawdziwe,
• bezpodstawne jest twierdzenie , że w organizmie możemy mieć niedobór srebra i, że taki stan może prowadzić do rozwoju choroby,
• nie jest poparte dowodami naukowymi twierdzenie na temat skuteczności produktów srebra w leczeniu różnych schorzeń,
• srebro koloidalne może wykazywać poważne działania niepożądane,
• analiza laboratoryjna suplementów diety zawierających srebro koloidalne wykazała ,że zawartość srebra w suplementach znacznie się waha, co może stanowić duże ryzyko ze względu na potencjalne działania niepożądane dla konsumenta.

Działania niepożądane srebra koloidalnego

Badania na zwierzętach wykazały, iż srebro kumuluje się w tkankach ciała. U ludzi kumulacja srebra z postaci srebra koloidalnego może prowadzić do działania niepożądanego nazywanego argyrią, która powoduje zmianę koloru skóry oraz tkanek głębokich, paznokci i dziąseł na kolor niebiesko- szary. Argyria jest trwałym objawem i nie może być leczona lub odwrócona. Innymi działaniami niepożądanymi związanymi ze stosowaniem srebra koloidalnego mogą być problemy neurologiczne (np. napady drgawek), uszkodzenie nerek, rozstrój żołądka, bóle głowy, znużenie i podrażnienie skóry. Srebro koloidalne może także ingerować we wchłanianie przez organizm niektórych leków takich jak penicylamina, chinolony, tetracykliny i tyroksyny.

Jeżeli zastanawiasz się nad zastosowaniem produktów srebra koloidalnego to wiedz, że:

• nie ma dowodów potwierdzających skuteczność działania takich preparatów. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) nie uważa srebra koloidalnego za bezpieczny i skuteczny produkt do leczenia jakichkolwiek schorzeń. Już w 1999 roku zabroniono w Stanach Zjednoczonych reklamowania preparatów zawierających srebro koloidalne jako preparatów o właściwościach leczniczych. FDA opublikowało także na swoich stronach negatywną listę stron internetowych zachwalających produkty srebra koloidalnego jako alternatywnych antybiotyków do zwalczania chorób infekcyjnych oraz przeznaczonych do leczenia innych chorób,
• nie powinno się stosować żadnych suplementów diety jako środków zastępczych w stosunku do konwencjonalnego leczenia,
• szczególnie ważne jest skonsultowanie z lekarzem prowadzącym użycia suplementu diety w przypadku kobiet w ciąży, kobiet karmiących oraz dzieci. Suplementy diety mogą działać w organizmie podobnie do leków i w wielu przypadkach ich stosowanie nie jest sprawdzone.
• o wszystkich uzupełniających lub alternatywnych sposobach leczenia i zapobiegania chorobom powinno się informować specjalistów opieki zdrowotnej. Informacje te pomogą zapewnić pacjentowi skoordynowaną i bezpieczną opiekę zdrowotną.

Opracowano na podstawie:
National Center for Complementary and Alternative Medicine (NCCAM)
Colloidal Silver Products http://nccam.nih.gov/health/silver/
Leki Współczesnej Terapii 2009
Opis suplementu diety srebro koloidalne – płyn 300 ml, Aurum Health Products

mgr farm. Paweł Kozaczuk
mgr farm. Ewa Zygadło
Centrum Informacji o Leku
http://leki-informacje.pl