| 
|
E-mail nadawcy:
|
E-mail odbiorcy:
Możesz podać kilka adresów, rozdzielając je przecinkami.
|
... proszę czekać ...
Czynniki, które należy uwzględnić podczas wyboru leku
| Indywidualizacja farmakoterapii | |||
|
wiek pacjenta zmiany w farmakokinetyce leku różnice w częstości występowania działań ograniczenia wiekowe do stosowania leków |
schorzenia współistniejące przeciwwskazania (ciąża, okres karmienia) interakcje lek - choroba |
niekorzystne interakcje leków |
działania niepożądane wywiad co do działań niepożądanych w przeszłości |
Realia farmakoterapii
6,3 – 12,9% pacjentów hospitalizowanych w szpitalach w USA doświadcza co najmniej jednego poważnego zdarzenia niepożądanego
Niepożądane działania związane ze stosowaniem leków dotyczą 10,8-38% pacjentów
Polekowe działania niepożądane plasują się w pierwszej 10 przyczyn zgonów
3,3 – 4,7% polekowych działań niepożądanych jest konsekwencją stosowania leków
Zgłaszana częstość możliwych do uniknięcia działań niepożądanych w europejskich szpitalach wynosi 0,4%-7,3% hospitalizacji
W zakresie POZ 0,9 – 4,7% wszystkich hospitalizacji na odziały wewnętrzne i IT jest spowodowanych błędami w stosowaniu leków
30 – 40% polekowych działań niepożądanych można uniknąć
Farmakoterapia w warunkach szpitalnych
|
RACJONALIZACJA |
--> |
INDYWIDUALIZACJA |
|
KONTYNUCJA |
--> |
COMPLIANCE, ADHERENCE |
|
MONITOROWANIE |
--> |
ADR |
 |
||
|
ZMNIEJSZENIE CZĘSTOŚCI |
Populacje pacjentów o zmiennej farmakokinetyce a ryzyko wystąpienia działań niepożądanych
|
Dzieci |
osoby powyżej 65 roku życia |
|
zwiększona wrażliwość na leki niedojrzałość procesów metabolicznych mała powierzchnia wchłaniania w przewodzie pokarmowym zawartość wody α1 glikoproteina – większa toksyczność leków kationowych przepuszczalność bariery krew-mózg eliminacja leków przez nerki |
Polifarmakoterapia – ryzyko interakcji leków zmniejszenie sprawności metabolicznej wątroby i wydzielniczej nerek tkanka tłuszczowa zawartość wody perfuzja tkankowa perystaltyka przewodu pokarmowego powierzchnia wchłaniania w przewodzie pokarmowym upośledzenie percepcji zaleceń –
uwaga na leki o wąskim indeksie |
Pacjenci powyżej 65 roku życia stanowią 15% populacji, natomiast zażywają około 40% wszystkich przepisywanych leków
Zmiany farmakokinetyki związane z wiekiem – cicha epidemia (RJ Belloto, Geriatric Pharmakotherapy, 2007)
U osób powyżej 65 roku życia dochodzi do redukcji klirensu metabolicznego
wielu leków,
które eliminowane są przy udziale izoenzymów cytochromu P450.
Farmakoterapia u pacjentów w podeszłym wieku
|
Polekowe działanie niepożądane |
| Dekompensacja układu |
| Kolejny objaw niepożądany |
Pacjent w podeszłym wieku a wzrost ryzyka działań niepożądanych
polifarmakoterapia
zmiany w farmakokinetyce
większa wrażliwość na polekowe działania niepożądane
upośledzenie percepcji zaleceń lekarskich
niezdyscyplinowanie w farmakoterapii (non compliance)
wzrost ryzyka toksyczności farmakoterapii
wzrost ryzyka wystąpienia zespołu z odstawienia
kaskada przepisywania leków
| Objawy występujące u pacjenta w podeszłym wieku | |
| ZALEŻNE OD SCHORZEŃ | ZALEŻNE OD STOSOWANEJ FARMAKOTERAPII – POLEKOWE DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE |
Jedną z metod zwiększania bezpieczeństwa farmakoterapii u pacjentów w
podeszłym wieku
jest ograniczenie polifarmakoterapii oraz zjawiska samoleczenia.
Kryteria Beersa – leki które nie powinny bądź powinny być ostrożnie stosowane u pacjentów w podeszłym wieku (Arch of Int Med 2003, 163, 2716)
|
KATEGORIA 1 |
KATEGORIA 2 |
KATEGORIA 3 |
|
leki o silnym efekcie cholinolitycznym
|
|
|
Najczęstsze działania niepożądane będące przyczyną hospitalizacji pacjentów w podeszłym wieku
|
CIĘŻKIE |
NIE CIĘŻKIE |
|
|
Interakcje w populacji pacjentów w podeszłym wieku
65 – 69 lat – 14 preskrypcji rocznie
80 – 84 lata – 18 preskrypcji rocznie
Interakcje w farmakoterapii geriatrycznej
- Warfaryna + NLPZ, tramadol chinolony i fluorochinolony, makrolidy
INR - ACE, ARB + suplementacja potasu, diuretyki oszczędzające potas
hiperkaliemia
- ACEI, ARB + NLPZ
ryzyko niewydolności nerek
- Digoksyna + Amiodaron
toksyczności digoksyny
- Teofilina + chinolony, fluorochinolony
toksyczność teofiliny
Niestosowanie się do zaleceń farmakoterapii w USA (wg FDA 2008)
7,5 mld dolarów
125 tys. zgonów rocznie
Niezdyscyplinowanie w farmakoterapii jako przyczyna przyjęć do szpitala
|
LEK |
PRZYCZYNA STOSOWANIA |
PRZYCZYNA NIEPOWODZENIA LECZENIA |
|
Furosemid Furosemid Furosemid β2 mimetyki Insulina Karbamazepina AllopurinolDoustne antykoagulanty Antybiotyki |
CHF CHF CHF COPD cukrzyca padaczka dna moczanowa profilaktyka p. zakrzepowa infekcje |
brak preskrypcji niezdyscyplinowanie redukcja dawki niezdyscyplinowanie niezdyscyplinowanie zbyt niski poziom leku w surowicy brak preskrypcji brak preskrypcji zbyt krótki okres stosowania |
ADR związane z różnicami fenotypu metabolizmu leków
(Drugs & Aging 2005, 22, 155)
|
IZOENZYM |
LEK | ADR |
| CYP 2D6 |
Amitryptylina Tramadol Metoprolol |
hipotensja zaparcia, nudności wymioty hipotensja |
| CYP 2C19 |
Pantoprazol Amitryptylina |
hepatotoksyczność hipotensja |
| CYP 2C9 |
Amitryptylina Biseptol Diklofenak Torasemid |
hipotensja nudności, wymioty, biegunka krwawienia, nadciśnienie hiperkaliemia, hipercholestorolemia, hiperurykemia |
Związane z wiekiem zmiany w farmakokinetyce antybiotyków (Drugs & Aging 2007, 24, 261)
|
PARAMETR |
ZMIANA ZWIĄZANA |
SKUTEK KLINICZNY |
|
objętość |
tkanka tłuszczowa |
stężenie w osoczu |
|
metabolizm |
zmniejszenie przepływu
krwi przez wątrobę |
t1/2 |
|
nerkowa |
przepływ krwi przez nerki |
eliminacja |
Leki mogące być przyczyną upośledzenia funkcji poznawczych u pacjentów w podeszłym wieku wg Moore AR, Drugs & Aging 1999,15,15-28
- Leki antycholinergiczne
- Benzodiazepiny (nitrazepam, diazepam, temazepam)
- Opioidowe leki przeciwbólowe
- Neuroleptyki
- Leki stosowane w chorobie Parkinsona (Bromokryptyna, Lewodopa, Selegilina)
- Leki przeciwdepresyjne (niskie ryzyko przy stosowaniu SSRI)
- Leki przeciwpadaczkowe
- Antagoniści receptora H2
- Antagoniści receptora H1
- NLPZ (Indometacyna, Ibuprofen)
- Glikokortykosteroidy
- Antybiotyki (β-laktamy, chinolony)
- leki stosowane w farmakoterapii chorób układu sercowo-naczyniowego (digoksyna, alfa-metyldopa, leki beta adrenolityczne o dużej lipofilności, w małym stopniu diuretyki i ACEI)
Dla zminimalizowania ryzyka występowania ADR w pacjentów w podeszłym wieku należy:
- określić cele farmakoterapii
- dokładnie rozpisać dawkowanie leków
- omówić ewentualne objawy niepożądane
- dokładnie rozpisać pory przyjmowania leków
- określić czas stosowania farmakoterapii
- poinformować jakich leków nie wolno przyjmować łącznie z przepisaną farmakoterapią
Źródło:
Wybrane fragmenty z konferencji prasowej z dnia 2009-07-01
"Bezpieczeństwo stosowania leków u osób w wieku podeszłym"
http://www.urpl.gov.pl/lek_bezpieczny/2009_07_lek_bezpieczny.asp
|
