Błędy medyczne są jedną z głównych przyczyn śmierci i wypadków. Ostatni raport sporządzony przez Institute of Medicine szacuje, że od 44000 do 98000 przypadków zgonów na rok w szpitalach jest skutkiem błędów medycznych.
Oznacza to, że więcej osób umiera z powodu błędów medycznych niż z powodu wypadków samochodowych, raka piersi czy AIDS.
Dane przytoczone poniżej mają na celu pomóc uniknąć błędów medycznych.

Czym są błędy medyczne?

Błędy medyczne występują wtedy, kiedy coś co było planowane jako część opieki medycznej nie powiodło się lub kiedy niewłaściwy sposób postępowania został wdrożony w pierwszej kolejności.

Błędy medyczne mogą zdarzyć się na każdym szczeblu opieki zdrowotnej: w szpitalach, klinikach, gabinetach zabiegowych, gabinetach lekarskich, aptekach, domach pacjentów. Błędy mogą dotyczyć: leków, zabiegów chirurgicznych, diagnozy, sprzętu, wyników laboratoryjnych. Mogą wystąpić podczas wykonywania rutynowych czynności np. gdy pacjent hospitalizowany będący na diecie bezsolnej dostaje posiłek o wysokiej zawartości soli.

Większość błędów wynika ze złożoności systemu opieki zdrowotnej, ale zdarzają się także błędy wtedy, kiedy lekarze i pacjenci mają problemy w komunikacji. Np. badania wspierane przez Agency for Healthcare Research and Quality (AHRQ) wykazały, że lekarze często niewystarczająco pomagają pacjentom podejmować świadome decyzje. Niezaangażowani i niedoinformowani pacjenci są mniej skłonni do zaakceptowania terapii wybranej przez lekarza i mniej skłonni do zastosowania się do zaleceń lekarskich.

Co możesz zrobić? Zaangażuj się w twoją opiekę zdrowotną.

Najprostszą, bardzo ważną rzeczą jaką możesz zrobić aby zapobiec błędom to stać się aktywnym członkiem zespołu medycznego, który się tobą opiekuje. Oznacza to włączenie się w każdą decyzję dotyczącą opieki nad tobą. Badania wykazały, że pacjenci, którzy są bardziej zaangażowani osiągają lepsze wyniki w procesie leczenia.

Poniżej przedstawiamy kilka praktycznych porad dotyczących zapobiegania błędom medycznym, opartych na ostatnio przeprowadzonych dowodach naukowych.

Leki

Upewnij się, że lekarz wie wszystko o lekach przez ciebie zażywanych. Leki te obejmują: leki z przepisu lekarza, leki bez recepty oraz suplementy diety takie jak witaminy i produkty ziołowe. Przynajmniej raz w roku wszystkie stosowane leki i suplementy diety przynieś do lekarza. Może to pomóc tobie i lekarzowi w rozmowie o ewentualnie występujących problemach lekowych. Lekarz znając historię przyjmowanych leków będzie mógł uaktualnić twoją kartę, co pomoże w zapewnieniu lepszej jakości opieki zdrowotnej.

Upewnij się ,że lekarz wie wszystko na temat twoich alergii i reakcji na leki. Może to zapobiec stosowaniu leku, który byłby dla ciebie szkodliwy.

Kiedy lekarz przepisze ci receptę, upewnij się, że jesteś w stanie ją przeczytać. Jeżeli ty nie potrafisz przeczytać pisma lekarza to być może farmaceuta też nie będzie mógł go odczytać. Poproś lekarza o wyraźne napisanie leku.

Zapytaj o informacje dotyczące leków. Poproś aby informacje były przekazywane w zrozumiały dla ciebie sposób - zarówno podczas przepisywania leków przez lekarza jak i odbierania leków z apteki lub szpitala.

• W jakim celu lek jest stosowany?
• Jak często powinienem przyjmować ten lek i przez jaki okres czasu?
• Jakie mogą być działania niepożądane? Co powinienem zrobić kiedy wystąpią?
• Czy ten lek jest bezpieczny jeśli będzie stosowany z innymi lekami lub suplementami diety, które przyjmuję?
• Jakiego rodzaju żywności, napoi lub aktywności powinienem unikać podczas spożywania tego leku?

Kiedy wykupujesz lek w aptece zapytaj. Czy właśnie ten lek lekarz mi przepisał? Badania Massachusetts College of Pharmacy and Allied Heath Science wykazało, że 88 % błędów lekowych jest związanych z wydaniem nieprawidłowego leku lub niewłaściwej dawki.

Jeżeli masz jakiekolwiek pytania dotyczące stosowania leku, pytaj. Ulotki informacyjne dołączone do leków mogą być trudne do zrozumienia. Np. pytaj czy „cztery razy dziennie” oznacza przyjmowanie leku co 6 godzin przez 24h , czy 4 razy w ciągu dnia.

Zapytaj farmaceutę o najlepszą miarkę w przypadku leków o płynnej postaci (syropy, roztwory). Pytaj również jeżeli nie jesteś pewien jak używać tej miarki. Badania wykazują, że wiele ludzi nie rozumie w jaki sposób należy odmierzać płynne postacie leków. Np. wiele osób używa łyżek domowych, które często nie odpowiadają prawidłowej objętości łyżki. Specjalne urządzenia tj. strzykawki doustne z podziałką pomagają odmierzyć prawidłową dawkę leku. Informacja jak używać tych urządzeń jest bardzo pomocna.

Poproś o pisemną informacje na temat działań niepożądanych jakie mogą wywołać twoje leki. Wiedza na temat działań niepożądanych przygotuje cię lepiej w przypadku ich wystąpienia, a także umożliwi szybkie podjęcie działań i otrzymanie pomocy zanim objawy ulegną pogorszeniu. Badania wykazały, że pisemna informacja na temat leków może pomóc ludziom w rozpoznawaniu problemu działań niepożądanych. Jeżeli wystąpiły u ciebie działania niepożądane natychmiast powiadom o tym lekarza lub farmaceutę.

Pobyt w szpitalu

Jeżeli masz możliwość wyboru szpitala dopasuj jego profil specjalizacji do twoich potrzeb. Badania wykazały, że pacjenci osiągają lepsze wyniki poprawy stanu zdrowia kiedy są leczeni w szpitalach wyspecjalizowanych i o dużym doświadczeniu w leczeniu danej jednostki chorobowej.

Jeżeli przebywasz w szpitalu, rozważ pytanie skierowane do wszystkich osób opiekujących się tobą „czy umyli ręce”. Mycie rąk jest ważnym sposobem zapobiegania rozprzestrzeniania się infekcji w szpitalach. Obecnie ta podstawowa czynność nie jest wykonywana ani z dostateczną starannością ani regularnością. Ostatnio wykonane badania wykazały, że kiedy pacjenci zwracają uwagę na mycie rąk przez najbliższy personel opieki medycznej, osoby te myją ręce częściej i używają więcej mydła.

Podczas wypisu ze szpitala zapytaj lekarza o wyjaśnienia dotyczące dalszego leczenia w domu. Wyjaśnienia te powinny zawierać informacje na temat zażywanych leków oraz spodziewanego czasu powrotu do codziennych aktywności.

Badania wykazują, że podczas wypisu ze szpitala lekarze często myślą, iż pacjenci rozumieją więcej niż w rzeczywistości rozumieją na temat tego co powinni a czego nie powinni robić po powrocie ze szpitala do domu.

Zabieg chirurgiczny

Jeżeli masz zaplanowany zabieg chirurgiczny, upewnij się, że ty, twój lekarz oraz chirurg zgadzacie się ze sobą co do przebiegu, jasności i celowości operacji.

Przeprowadzenie operacji na niewłaściwej stronie ciała zdarza się rzadko (np. operacji lewego kolana zamiast prawego), ale nawet jedno takie zdarzenie to zbyt wiele. Dobrą wiadomością jest fakt, że tego typu błędom lekarskim można zapobiegać w 100%. The American Academy of Orthopaedic Surgeons namawia swoich członków do umieszczania swoich inicjałów przed operacją na stronie ciała, która będzie operowana.

Inne kroki ,które możesz przedsięwziąć

• Rozmawiaj jeśli masz pytania lub obawy. Masz prawo do zadawania pytań każdej osobie, która jest zaangażowana w opiekę nad tobą.
• Upewnij się że jesteś pod stałą opieką lekarza prowadzącego. Jest to szczególnie ważne kiedy masz wiele problemów zdrowotnych lub przebywasz w szpitalu.
• Upewnij się, że wszystkie osoby opiekujące się tobą posiadają ważne informacje zdrowotne na twój temat. Nie wychodź z założenia, że personel medyczny wie wszystko o twoim stanie zdrowia.
• Poproś członka rodziny lub przyjaciela aby był z tobą i był twoim rzecznikiem (osoba, która może ci pomóc i rozmawiać w twoim imieniu jeżeli ty nie będziesz mógł). Nawet jeżeli myślisz, że nie potrzebujesz pomocy teraz, możesz jej potrzebować później.
• Wiedzieć „więcej” nie zawsze znaczy lepiej. Dobrym pomysłem jest wiedzieć dlaczego dany test lub leczenie jest wymagane i w jaki sposób ci pomoże, ale może lepiej byś się czuł nie wiedząc o tym.
• Jeżeli przeszedłeś badanie, nie zakładaj, że brak wiadomości jest dobrą wiadomością. Zapytaj o wyniki.
• Staraj dowiedzieć się jak najwięcej o twojej chorobie i jej leczeniu poprzez zadawanie pytań lekarzowi, pielęgniarce oraz używając innych dostępnych wiarygodnych źródeł informacji.

Żródło:
20 Tips to Help Prevent Medical Errors. Patient Fact Sheet. AHRQ Publication No. 00-PO38, February 2000. Agency for Healthcare Research and Quality, Rockville, MD. Used with permission