Błędy medyczne są jedną z głównych przyczyn śmierci i wypadków. Badanie opublikowane w 2001 roku w Journal of the American Medical Association pokazuje, że współczynnik błędów medycznych i działań niepożądanych leków wśród dzieci hospitalizowanych jest porównywalny ze współczynnikiem hospitalizowanych dorosłych mimo, że współczynnik dla potencjalnych działań niepożądanych leków jest trzy razy wyższy u dzieci i znacznie wyższy u niemowląt na oddziałach intensywnej opieki noworodków. Badania na temat błędów medycznych występujących poza szpitalem są dopiero w trakcie realizacji.
Informacje przytoczone poniżej mają na celu pomóc rodzicom dzieci uniknąć błędów medycznych.

Czym są błędy medyczne?

Błędy medyczne występują wtedy, kiedy coś co było planowane jako część opieki medycznej nie powiodło się lub kiedy niewłaściwy sposób postępowania został wdrożony w pierwszej kolejności.
W 1999 roku raport opracowany przez Institute of Medicine oszacował ,że od 44 000 do 98 000 przypadków zgonów na rok w szpitalach jest skutkiem błędów medycznych.
Błędy medyczne mogą zdarzyć się na każdym szczeblu opieki zdrowotnej:

• w szpitalach,
• klinikach,
• gabinetach zabiegowych,
• gabinetach lekarskich,
• aptekach,
• domach pacjentów.

Błędy mogą dotyczyć:

• leków,
• zabiegów chirurgicznych,
• diagnozy,
• sprzętu,
• wyników laboratoryjnych.

Większość błędów wynika ze złożoności systemu opieki zdrowotnej, ale zdarzają się także błędy wtedy, kiedy lekarze i pacjenci mają problemy w komunikacji. Np. badania wspierane przez Agency for Healthcare Research and Quality (AHRQ) wykazały, że lekarze często w niewystarczający sposób pomagają pacjentom podejmować świadome decyzje. Niezaangażowani i niedoinformowani pacjenci są mniej skłonni do zaakceptowania terapii wybranej przez lekarza i mniej skłonni do zastosowania się do zaleceń lekarskich.

Co możesz zrobić?

Zaangażuj się w opiekę zdrowotną nad twoim dzieckiem.

1. Najprostszą, bardzo ważną rzeczą jaką możesz zrobić aby zapobiec błędom to stać się aktywnym członkiem zespołu medycznego opiekującego się twoim dzieckiem.

Oznacza to włączenie się w każdą decyzję dotyczącą opieki nad twoim dzieckiem. Badania wykazały, że rodzice którzy są bardziej zaangażowani w opiekę nad dzieckiem osiągają lepsze wyniki w procesie leczenia dziecka. Poniżej przedstawiamy kilka praktycznych porad opartych na ostatnich przeprowadzonych dowodach naukowych dotyczących zapobiegania błędom medycznym.

Leki

2. Upewnij się, że lekarz wie wszystko o lekach zażywanych przez twoje dziecko, a także zna wagę dziecka. Leki stosowane obejmują: leki z przepisu lekarza, leki bez recepty oraz suplementy diety takie jak witaminy i produkty ziołowe.

Przynajmniej raz w roku wszystkie podawane dziecku leki i suplementy diety przynieś do lekarza. Leki te mogą pomóc tobie i lekarzowi w rozmowie o ewentualnie występujących problemach lekowych. Lekarz znając historię przyjmowanych leków oraz wagę twojego dziecka będzie mógł uaktualnić kartę dziecka, co pomoże w zapewnieniu lepszej jakości opieki zdrowotnej.

3. Upewnij się, że lekarz wie wszystko na temat alergii i reakcji twojego dziecka na leki.

Może to zapobiec stosowaniu leku, który byłby szkodliwy dla twojego dziecka.

4. Kiedy lekarz przepisze twojemu dziecku receptę, upewnij się, że jesteś w stanie ją przeczytać.

Jeżeli ty nie potrafisz przeczytać pisma lekarza to być może farmaceuta też nie będzie mógł go odczytać. Poproś lekarza o wyraźne napisanie leku.

5. Kiedy wykupujesz lek dla twojego dziecka w aptece zapytaj czy właśnie ten lek lekarz przepisał twojemu dziecku.

Badania Massachusetts College of Pharmacy and Allied Health Science wykazało, że 88 % błędów lekowych jest związanych z wydaniem nieprawidłowego leku lub niewłaściwej dawki.

6. Zapytaj o informacje dotyczące leków dla dziecka. Poproś aby informacje były przekazane w sposób zrozumiały - zarówno podczas przepisywania leków przez lekarza jak i odbierania leków z apteki lub szpitala.

• Jak lek się nazywa?
• W jakim celu jest stosowany?
• Czy dawka leku jest odpowiednio dobrana do wagi mojego dziecka?
• Jak często moje dziecko powinno przyjmować ten lek i przez jaki okres czasu?
• Jakie mogą być działania niepożądane? Co powinienem zrobić kiedy wystąpią?
• Czy lek ten jest bezpieczny dla mojego dziecka, jeśli będzie stosowany z innymi lekami lub suplementami diety?
• Jakiego rodzaju żywności, napoi lub aktywności powinno moje dziecko unikać podczas spożywania tego leku?
• Kiedy można oczekiwać poprawy?

7. Jeżeli masz jakiekolwiek pytania dotyczące stosowania leku, pytaj.

Ulotki informacyjne dołączane do leku mogą być trudne do zrozumienia. Np. pytaj czy „cztery razy dziennie” oznacza przyjmowanie leku co 6 godzin przez 24h , czy 4 razy w ciągu dnia.

8. Zapytaj farmaceutę o najlepszą miarkę w przypadku leków o płynnej postaci stosowanych u twojego dziecka (np. syropy, roztwory). Pytaj również jeżeli nie jesteś pewien jak używać tej miarki.

Badania wykazują, że wiele ludzi nie rozumie w jaki sposób należy odmierzać płynne postacie leków. Np. wiele osób używa łyżek domowych, które często nie odpowiadają prawidłowej objętości łyżki. Specjalne urządzenia tj. strzykawki doustne z podziałką pomagają odmierzyć prawidłową dawkę leku. Informacja jak używać tych urządzeń jest bardzo pomocna.

9. Poproś o pisemną informację na temat działań niepożądanych leków stosowanych u twojego dziecka.

Wiedza na temat działań niepożądanych lepiej cię przygotowuje na wypadek gdy takie działanie wystąpi. Wiedza taka umożliwia także szybkie podjęcie działań i otrzymanie pomocy zanim objawy ulegną pogorszeniu. Badania wykazały, że pisemna informacja na temat leków może pomóc ludziom w rozpoznawaniu problemu działań niepożądanych. Jeżeli u twojego dziecka wystąpiły działania niepożądane natychmiast powiadom o tym lekarza lub farmaceutę.

Pobyt w szpitalu

10. Jeżeli masz możliwość wyboru szpitala dopasuj jego profil specjalizacji do potrzeb twojego dziecka.

Badania wykazały, że pacjenci osiągają lepsze wyniki poprawy stanu zdrowia kiedy są leczeni w szpitalach specjalizujących się i o dużym doświadczeniu w leczeniu danej jednostki chorobowej.

11. Jeżeli twoje dziecko przebywa w szpitalu, rozważ pytanie skierowane do wszystkich osób opiekujących się twoim dzieckiem „czy umyli ręce” .

Mycie rąk jest ważnym sposobem zapobiegania rozprzestrzenianiu się infekcji w szpitalach. Obecnie ta podstawowa czynność nie jest wykonywana ani z dostateczną starannością ani regularnością. Ostatnio wykonane badania wykazały, że kiedy pacjenci zwracają uwagę na mycie rąk przez najbliższy personel opieki medycznej, osoby te myją ręce częściej i używają więcej mydła.

12. Podczas wypisu dziecka ze szpitala zapytaj lekarza o wyjaśnienia dotyczące dalszego leczenia w domu.

Wyjaśnienia te powinny zawierać informacje na temat leków zażywanych przez dziecko oraz spodziewanego czasu powrotu do codziennych aktywności. Badania wykazują, że podczas wypisu ze szpitala lekarze często myślą, iż pacjenci rozumieją więcej niż w rzeczywistości rozumieją na temat tego co powinni, a czego nie powinni robić po powrocie ze szpitala do domu.

Zabieg chirurgiczny

13. Jeżeli twoje dziecko ma zaplanowany zabieg chirurgiczny, upewnij się, że ty, lekarz twojego dziecka oraz chirurg zgadzacie się ze sobą co do przebiegu, jasności i celowości operacji.

Przeprowadzenie operacji na niewłaściwej stronie ciała zdarza się rzadko (np. operacji lewego kolana zamiast prawego), ale nawet jedno takie zdarzenie to zbyt wiele. Dobrą wiadomością jest fakt, że tego typu błędom lekarskim można zapobiegać w 100%. The American Academy of Orthopaedic Surgeons namawia swoich członków do umieszczania swoich inicjałów przed operacją na stronie ciała, która będzie operowana.

Inne kroki, które możesz przedsięwziąć.

14. Rozmawiaj jeśli masz pytania lub obawy.

Masz prawo do zadawania pytań każdej osobie, która jest zaangażowana w opiekę nad twoim dzieckiem.

15. Upewnij się, że twoje dziecko jest pod stałą opieką lekarza prowadzącego.

Jest to szczególnie ważne wtedy, kiedy twoje dziecko ma wiele problemów zdrowotnych lub przebywa w szpitalu.

16. Upewnij się, że wszystkie osoby opiekujące się twoim dzieckiem posiadają ważne informacje zdrowotne na jego temat.

Nie wychodź z założenia, że personel medyczny wie wszystko o stanie zdrowia twojego dziecka.

17. Poproś członka rodziny lub przyjaciela aby był z tobą i był twoim rzecznikiem. Wybierz osobę, która może ci pomóc w uporaniu się z problemami i będzie mogła rozmawiać z lekarzem w twoim imieniu jeżeli ty nie będziesz mógł.

18. Pytaj dlaczego dany test lub leczenie jest wykonywane.

Dobrym pomysłem jest wiedzieć dlaczego dany test lub leczenie jest wymagane i w jaki sposób pomoże twojemu dziecku.

19. Jeżeli twoje dziecko miało wykonywane badania zapytaj kiedy będą dostępne wyniki.

Jeżeli nie masz informacji od lekarza lub z laboratorium zadzwoń i zapytaj o wyniki badania.

20. Staraj się dowiedzieć jak najwięcej o chorobie twojego dziecka i jej leczeniu zadając pytania lekarzowi, pielęgniarce oraz używając innych dostępnych wiarygodnych źródeł informacji.

Źródło:
20 Tips to Help Prevent Medical Errors in Children. Patient Fact Sheet. AHRQ Publication No. 02-P034, September 2002. Agency for Healthcare Research and Quality, Rockville, MD. Used with permission.