W ostatnich latach wielu lekarzy, aptekarzy oraz specjalistów od komunikacji prowadziło ankiety i badania związane z komunikacją pomiędzy lekarzem i pacjentem oraz pacjentem i aptekarzem.

W jednym z doniesień opublikowanych w czasopiśmie „Internal Medicine” w 2003 roku NT. komunikacji pomiędzy pacjentem chorym na cukrzycę a lekarzem autor stwierdził, że pacjenci nie pamiętają lub nie rozumieją przynajmniej 50% nowych informacji, które przekazał im lekarz. W celu poprawy zaistniałej sytuacji zaleca się, aby lekarz podczas wizyty sprawdzał, czy pacjent zrozumiał przekazane mu informacje oraz w jaki sposób będzie je wprowadzał do codziennego harmonogramu swoich zajęć. Problem słabego rozumienia przekazywanych treści dotyczy szczególnie pacjentów o niskim poziomie wykształcenia, mających trudności ze zrozumieniem przebiegu choroby i wdrożonej farmakoterapii. Badania powyższe wykazały również, iż lekarze tylko w przypadku 20% pacjentów upewniają się, czy komunikat został zrozumiany.

Wyniki kolejnych badań opublikowane w „British Journal of Medicine” w 2003 roku pokazują ,że aż 60% pacjentów wychodzących od lekarza zapomina, co zostało im przekazane. Jakie elementy wpływają na taki stan rzeczy? Po pierwsze: wiek pacjenta. Im pacjent starszy, tym trudniejsze jest zapamiętanie kilku informacji naraz, zwłaszcza jeżeli dotyczą one stanu zdrowia. Kolejnym elementem jest stan emocjonalny pacjenta. W przypadku niezrozumiałych i/lub trudnych do zaakceptowania informacji na temat stanu zdrowia pacjent zaczyna odczuwać strach, który powoduje wybiórcze słuchanie komunikatu i zapamiętywanie tylko najbardziej wstrząsających i negatywnych informacji. Następnym elementem są własne opinie na temat choroby. Stwierdzono ,że lekarzowi łatwiej jest przekazać nowe informacje pacjentowi, który dopiero rozpoczął leczenie i który nie ma jeszcze doświadczeń związanych z chorobą. Pacjenta, który „żyje” z chorobą od wielu lat, ma na ten temat własne teorię i obserwacje, bardzo trudno przekonać do wprowadzenia nowych lub zmodyfikowania starych przyzwyczajeń. Kolejnymi elementami przyczyniającymi się do zapominania informacji mogą być m.in. obniżony nastrój pacjenta, problemy ze słuchem czy też niezrozumiałe słownictwo używane przez lekarza. Stosowanie terminów medycznych lub używanie długich, wielokrotnie złożonych zdań powoduje stopniowe zapominanie przez pacjenta tego, co zostało powiedziane na początku. Stwarza także dodatkowe niebezpieczeństwo przestraszenia pacjenta. Wiadomo bowiem, że to czego nie znamy i nie rozumiemy, wyzwala w nas uczucie strachu.

W badaniu zwrócono również uwagę na fakt, iż lekarze powinni zadbać o to, aby przekazywana przez nich informacja ustna była prosta i nie zawierała żargonu medycznego. Wskazane jest także, aby została poparta słowem pisanym (ulotką, broszurą, specjalnie przygotowaną informacją). Stwierdzono bowiem, że w przypadku jasnej wypowiedzi ustnej ze strony lekarza i przekazania pacjentowi najważniejszych informacji na piśmie zapamiętywanie informacji w grupie badanych pacjentów wzrastało z 40 do 80 procent.

Powyższe przykłady zwracają uwagę tylko na niektóre aspekty komunikacji pomiędzy pacjentem i lekarzem, nie wyczerpując tematu. Są jednak bardzo ważną wskazówką dla lekarza i aptekarza, że w dziedzinę komunikacji na linii lekarz - pacjent - aptekarz pozostaje jeszcze wiele do zrobienia. Skoro bowiem pacjent po wyjściu od lekarza często zapomina lub nie rozumie tego, co zostało mu przekazane, to przychodząc do apteki, tym bardziej powinien otrzymać precyzyjną, kompleksową informacje o przepisanych i stosowanych lekach. Aptekarz powinien mieć świadomość, iż nie zawsze pacjent wynosi z gabinetu lekarskiego wystarczającą wiedze na temat choroby i jej leczenia. Dlatego też rozwijanie umiejętności aktywnego słuchania i zadawania pytań dla lepszego poznania pacjenta jest tak ważne. I nie chodzi tutaj o wchodzenie w kompetencje lekarza, ale o lepszą współpracę z pacjentem w trosce o jego dobro.

Źródło:
Ewa Zygadło. „Komunikacja w pracy aptekarza. Wybrane aspekty teoretyczne i praktyczne”. Biblioteka Naukowa Czasopisma Aptekarskiego. Warszawa 2005