Fluorochinolony stosowane ogólnoustrojowo i w postaci wziewnej: ryzyko niedomykalności zastawki serca

W porozumieniu z Europejską Agencją Leków (EMA) oraz Urzędem Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych przedstawiciele poniżej wymienionych podmiotów odpowiedzialnych, pragną przekazać następujące informacje:

Podsumowanie

  • Fluorochinolony stosowane ogólnoustrojowo i w postaci wziewnej mogą zwiększać ryzyko niedomykalności zastawki serca.
  • Stany predysponujące do niedomykalności zastawki serca obejmują wrodzone lub wcześniej występujące choroby zastawki serca, zaburzenia tkanki łącznej (takie jak zespół Marfana lub zespół Ehlersa-Danlosa), zespół Turnera, chorobę Behęeta, nadciśnienie, reumatoidalne zapalenie stawów i infekcyjne zapalenie wsierdzia.
  • U pacjentów z ryzykiem niedomykalności zastawki serca, fluorochinolony stosowane ogólnoustrojowo i w postaci wziewnej należy podawać wyłącznie po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu innych opcji terapeutycznych.
  • Pacjentów należy poinformować o konieczności niezwłocznego zwrócenia się po pomoc medyczną w przypadku ostrych duszności, pojawienia się kołatania serca lub obrzęku jamy brzusznej czy kończyn dolnych.

Dodatkowe informacje dotyczące bezpieczeństwa

Fluorochinolony to antybiotyki zatwierdzone w Unii Europejskiej do leczenia niektórych zakażeń bakteryjnych, w tym zakażeń zagrażających życiu. Ponieważ mogą one powodować ciężkie i długotrwałe działania niepożądane, ich stosowanie jest na ogół ograniczone do zakażeń, w przypadku których stosowanie innych antybiotyków, powszechnie zalecanych w leczeniu tych zakażeń, jest uważane za nieodpowiednie (ryzyko objęte bezpośrednim komunikatem do fachowych pracowników ochrony zdrowia w marcu 2019 r.,
http://www.urpl.gov.pl/pl/fluorochinolonv-i-chinolonv-stosowane-og%C3%B3lnoustroiowo-i-w- postaci-wziewnei-rvzyko-wvst%C4%85pienia). Fluorochinolony należy stosować wyłącznie po dokładnej ocenie ich prawdopodobnych korzyści i ryzyk, w tym ryzyka tętniaka i rozwarstwienia aorty (ryzyko objęte bezpośrednim komunikatem do fachowych pracowników ochrony zdrowia w październiku 2018    r.,   http://www.urpl.gov.pl/pl/fluorochinolony-stosowane-og%C3%B3lnoustroiowo-i-w-postaci-wziewnei-ryzvko-t%C4%99tniaka-i-rozwarstwienia) .
Najnowsze badanie epidemiologiczne [1] wykazało około 2-krotne zwiększenie ryzyka niedomykalności zastawki mitralnej i aortalnej u pacjentów przyjmujących fluorochinolony stosowane ogólnoustrojowo w porównaniu z pacjentami przyjmującymi inne antybiotyki (amoksycylinę lub azytromycynę).

U pacjentów otrzymujących fluorochinolony raportowano kilka potwierdzonych medycznie przypadków niedomykalności zastawki serca, dotyczących różnych zastawek serca, z prawdopodobnym lub możliwym związkiem przyczynowym. Dane te wskazują, że fluorochinolony mogą powodować niedomykalność zastawki serca.

Ponadto badanie laboratoryjne [2] wykazało, że ekspozycja na cyprofloksacynę prowadzi do degradacji kolagenu w komórkach miofibroblastów aorty pobranych od pacjentów z aortopatią, w tym z niedomykalnością zastawki aortalnej. Odkrycie to pokazuje, w jaki sposób degradacja tkanki łącznej powodowana przez fluorochinolony może być związana z niedomykalnością zastawki serca. Postulowano również, że degradacja kolagenu jest związana z chorobami ścięgien i aorty związanymi ze stosowaniem fluorochinolonów.

Czynniki zwiększające ryzyko niedomykalności zastawki serca obejmują wrodzoną lub wcześniej istniejącą chorobę zastawki serca, zaburzenia tkanki łącznej (na przykład zespół Marfana lub zespół Ehlersa-Danlosa), nadciśnienie, zespółTurnera, chorobę Behęeta, reumatoidalne zapalenie stawów i infekcyjne zapalenie wsierdzia.

U pacjentów z ryzykiem niedomykalności zastawki serca, fluorochinolony podawane ogólnoustrojowo i w postaci wziewnej należy stosować wyłącznie po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka oraz po rozważeniu innych opcji terapeutycznych.

Pacjentów należy poinformować o konieczności niezwłocznego zwrócenia się po pomoc medyczną w przypadku ostrych duszności, pojawienia się kołatania serca lub obrzęku jamy brzusznej czy kończyn dolnych.